Björt framtíð
„Björt framtíð, basic“
Hver var aðdragandi þess að þú yrðir meðlimur Bjartrar framtíðar?
Ég var mikill drifkraftur í að stofna Bjarta framtíð, mín aðkoma er sem einn stofnenda flokksins. Forsagan er sú að ég hafði áður verið í tveimur öðrum flokkum og komist að þeirri niðurstöðu að ef ég ætti að hafa einhver afskipti af stjórnmálum þyrfti það að vera í nýjum flokki þar sem ég fann mig ekki í stjórnmálastarfi eins og það er stundað í hefðbundnu flokkunum. Mér fannst of margt vera úrelt og vera þörf fyrir flokk okkar tíma, 21.öldina og þyrfti að hugsa stjórnmálastarf á allt annan hátt en hefur verið gert um áratuga skeið. Ég lýsti þessu yfir og fór úr þeim flokki sem ég var í, var í samskiptum við Heiðu og þau í besta flokknum og við fundum út að við værum alveg sammála, að það þyrfti nýjan flokk. Við fórum af stað haustið 2011, aðallega ég og Heiða. Við vorum í því að hitta fullt af fólki, fullt af fólki úr öllum áttum sem hafði samband við mig eftir að ég sagði mig úr Framsóknarflokknum. Það haustið drukkum við rosalega mikið kaffi og te með fullt af fólki sem hafði starfað í öðrum eða ekki neinum stjórnmálaflokkum, hvaðanæva af landinu. Smám saman óx þetta og við hófum undirbúning að því að stofna Bjarta framtíð. Björt framtíð var stofnuð formlega með stofnyfirlýsingu sem inniheldur öll okkar gildi í febrúar 2012. Þar var ég kjörinn formaður og Heiða Kristín stjórnarformaður, við kusum í stóra stjórn og hófum störf. Mér fannst ekki bara vanta flokk sem stundar stjórnmál á málefnalegri og sanngjarnari hátt en hinir flokkarnir gera, heldur líka flokk sem er frjálslyndur, víðsýnn, treystir fólki, gegnir stjórnmálum af ábyrgð og er grænn flokkur, það er eitt stærsta viðfangsefni þessarar aldar, umhverfismál, á svo margan hátt. Svo erum við mannréttindaflokkur, það er til dæmis þráður sem Besti flokkurinn tók mikið upp, lagði áherslu á að tala um mannréttindamál á heimsvísu. Það eru líka lúmsk verkefni sem gleymast, hópar sem gleymast sem búa ekki við mannréttindi eins og innflytjendur og fatlaðir til dæmis. Við viljum vera vakandi, það þarf alltaf að standa vaktina um til dæmis málfrelsi og jafnrétti kynjanna.
Hvað er það sem þú vilt gera fyrir innflytjendur?
Til dæmis það að koma í veg fyrir að börn innflytjenda falli úr skóla og að við séum að gera óraunhæfar kröfur til innflytjenda í námi, að í íslensku skólakerfi þurfi allir að læra íslensku. Auðvitað þarf að nálgast innflytjendur með aðeins öðru hugarfari gagnvart þessu, þeir þurfa að aðlagast íslensku samfélagi en þurfa geta lært á sínu eigin tungumáli og þurfa að fá miklu meiri sveigjanleika gagnvart þeim kröfum sem t.d. eru gerðar í íslenskunámi og til þess að læra á íslensku. Það er mjög aðkallandi. Síðan að koma í veg fyrir að innflytjendur verði láglaunahópur, fari í láglaunastörf og að það séu réttindi á þeim brotin varðandi starfskjör, í rauninni samskonar barátta og kvenfólk hefur þurft að standa í. Við viljum koma innflytjendum á sama level og við erum á.
Hver er munurinn á hlutverkum ykkar Heiðu í stjórn?
Í lögunum okkar er semsagt tveggja formanna skipulag. Formaður er talsmaður flokksins, sá sem kemur stefnu flokksins áleiðis og fer með samningavald við aðra flokka , t.d. við myndun ríkisstjórna. Formaður stýrir framkvæmdastjórn flokksins sem hittist vikulega, starfar með framkvæmdastjóra, sinnir félagatalinu, fundum og fjáröflunum, ef einhver fjáröflun þarf að vera. Stjórnarformaður stjórnar fundum stjórnarinnar, sér um innra starf, hefur umsjón með málefnastarfi og er tengiliður við sveitarstjórnir. Í lögunum okkar segir að hvor leysir hinn af og við erum jafngild að því leytinu til en verkaskiptingin er þessi.
Eigið þið ykkur einhverja erlenda flokksfyrirmynd?
Nei, í raun og veru ekki. Það sem var gaman við að stofna bjarta framtíð var, og ég held að við njótum góðs af því, að við í þessum hópi héldum vinnufundi, hittumst í bílskúr flugbjörgunarsveitarinnar (við erum bílskúrshljómsveit) og fórum yfir það meira og minna hvernig flokkur á að vera. Við lítum frekar á fyrirmyndir úr daglegu lífi. Allsstaðar þarf að taka ákvarðanir, í fjölskyldum, fyrirtækjum, félagasamtökum svo dæmi sé tekið. Við leitum fyrirmynda í því sem virkar í fjölskyldum, fyrirtækjum, félagasamtökum hér og þar. Við segjum: „það á ekki að vera svona rosalega erfitt, flókið og þunglamalegt að taka þær ákvarðanir sem þarf að taka og í daglegu lífi þá látum við ekkert trufla okkur að við séum með ólíkar skoðanir“. Er það ekki bara kostur? Ég var í hljómsveit lengi, það er rosa pólitík. Við sömdum allt saman, öll lög og allt saman og aldeilis með ólíkar skoðanir, en það var líka frábært. Ef við hefðum verið með sömu skoðanir hefði ekkert gerst, eða ég held ekki. Samstillingin er bara eitthvað sem við erum að gera alltaf og það er ekkert að því að hafa sterkar skoðanir, það er forsenda þess að geta gert eitthvað. Ég meina, við nálgumst þingið svona, er þetta ekki þannig vettvangur? Bara svipað og annarsstaðar? Hér er bara ólíkt fólk komið saman og hér eru ákvarðanir sem þarf að taka. Við leggjum okkar skoðanir á borðið sem eru ígrundaðar í okkar hópi og síðan byrjum við að tala saman og úr þessu verður vonandi einhver skynsamleg niðurstaða. Þannig að fyrirmyndirnar eru úti um allt. Þetta er svona okkar erindi, að tengja stjórnmálin við það sem við erum að gera úti um allt í daglegu lífi. En ef það væri einhver flokkur sem við erum byggður á þá er það besti flokkurinn, en hann var eiginlega aldrei flokkur, meira svona hugarástand og eins og við segjum þá er björt framtíð eiginlega flokkur um það hugarástand, svona formfastari. En svo erum við þáttakendur í alþjóðlegu starfi frjálslynda flokkra í evrópu.
Hvað hafið þið í nefndinni til hliðsjónar við gerð tillagna að framboðslistunum fyrir Alþingiskosningar?
Okkur langar að losna við það að það verði átakakúltúr í bjartri framtíð. Við viljum samræðu, við viljum að við getum rætt saman um hvað er skynsamlegast að gera fyrir þjóðfélagið og fyrir okkur. Þetta er auðvitað mjög erfitt þegar kemur að því að velja fólk á lista. Fyrirfram héldum við að þetta yrði kannski ekki hægt, að vera bara með nefnd sem myndi taka viðtöl við fólk og auglýsa eftir áhugasömum og allt þetta en þetta virkaði ljómandi vel. Það sem kom á daginn er það að nefndin gerir tillögu að framboðslistum í öllum kjördæmum fyrir alþingiskosningar eftir að hafa rætt við fullt af fólki og við tókum alveg átta mánuði í þetta, að ræða við fullt af fólki. Það kom eiginlega aldrei upp neinn árekstur. Það voru t.d. glettilega fáir sem vildu vera í fyrsta sæti en mjög margir sem vildu kannski vera í fjórða sæti, bara vera með. Ég held það hafi verið á einstaka stöðum þar sem kom upp á einhverjum tímapunkti að einhverjir tveir vildu vera í fyrsta sæti og þá var það bara rætt, hvað er skynsamlegast. Niðurstaðan var tillaga eftir mikla umræðu við alla aðila sem var lögð fyrir stjórnina og samþykkt með lófaklappi. Þetta verður auðvitað erfiðara næst því þá eru komnir sitjandi þingmenn sem vilja halda áfram, aðrir sem vilja komast að. En við verðum bara að hafa þessa trú að þá verði líka hægt að ræða málin, kannski verður það erfitt kannski ekki. En ég held að það sé miklu betra að hafa svona kúltúr en að etja öllum saman í prófkjörsslagi. Þetta er ekki ólýðræðislegt vegna þess að þetta er bara tillaga frá nefndinni og ef stjórnin samþykkir hana ekki þá er bara kosið.
Hvernig takið þið ákvarðanir innan flokksins um hvaða mál eru sett í öndvegi?
Með samræðu, við höfum reynt að beita öllum aðferðum sem eru tiltækar. Það er erfitt að standa fyrir málefnastarfi í stjórnmálaflokki afþví að fólk nennir ekkert endilega að mæta á fundi, hefur bara svo margt við tímann sinn að gera og sérstaklega kannski þegar það eru ekki einu sinni kosningar. En það eru leiðir, Facebook t.d. hefur bjargað okkur, við erum með lokaðar grúppur á Facebook, öll stjórnin er þar og þar eru rosalega virkir þræðir. Þannig t.d. þegar maður þarf að fá eitthvað feedback á eitthvað sem er að gerast í þinginu þá bara setur maður inn spurningu og það verður mjög mikil umræða. Þar er í rauninni mesta málefnastarfið, við erum rosalegur Facebookflokkur. Ef það væri ekki facebook þá held ég að við værum a mun verri stað. Við ætluðum að hafa okkar eigið svæði sem heitir heimasíðan.is, það virkaði í smá tíma en svo datt það niður þvi það er ekki inni á radarnum hjá fólki. Fólk er bara á Facebook, Facebook sinnir þessari skyldu þannig við vitum ekki alveg hvað við eigum að gera með heimasíðan.is en það var þessi hugmynd að við vildum vera opin og aðgengileg allan tíma ársins. Það væri alltaf málefnastarf í gangi og það væri bara á netinu. Nú erum við búin að stofna málefnahópa um hitt og þetta og ætlum að reyna það, hvort fólk vilji hittast eitthvað. Líka bara svo eins og þegar við vorum að gera okkar fyrstu stefnuskrá sem heitir ályktunin þá var það hin nýkjörna stjórn sem opnaði autt google docs skjal sem allir höfðu aðgang að. Allir settu inn sitt, það kom hellingur út úr því og það sem er svo flott að sjá er að þetta skaraðist ekkert svo mikið, það voru allir með sitt áhugasvið og útúr þessu kom rosalega vítt og flott skjal og allir sameinaðir um þessi gildi. Það var enginn nasisti þarna eða neitt svoleiðis, við vorum búin að sía það alveg út, engir brjálæðingar, bara fólk sem skildi þetta var þarna. Sem er mjög mikilvægt, að flokkurinn se´sameinaður um grunngildi. Við þurfum aldrei að vera að rífast um eitthvað eins og hver er afstaða til innflytjenda og svona ýmislegt. Við erum víðsýn, umburðarlynd og frjálslynd. Út úr þessu kom rosalega mikið, við héldum vinnufund, skjalið mjatlaðist, allir höfðu aðgang að því, gerðu athugasemdir og svo var stjórnarfundur þar sem það var lagt fram og allir orðnir sáttir. Tími og samráð hjálpa mjög mikið til. Þessi grunnplögg voru síðan rosalega mikilvæg þegar sveitarstjórnarframboðin fóru síðan af stað, þá gátum við byggt á þessum plöggum. Þannig ég myndi segja að tími og samráð væru lykillinn að því að taka góðar ákvarðanir og síðan ef það er ekki tími þá er allavega samráð.
Skipuritið ykkar er fremur óhefðbundið í lögun, hvaða hugmyndir liggja þar að baki?
Það er hugmyndin um að stjórnmál séu þjónustustarf, að maður sé fulltrúi annarra og það að við viljum skapa eðlilegan og afslappaðan vettvang þar sem ólíkir einstaklingar sem deila lífssýn geta komið saman og tjáð hug sinn til samfélagsmála og boðið fram hugmyndir sínar, drifkraft og þjónustu í þágu alls almennings. Það er einmitt ein meginhugmynd okkar um stjórnmálaþáttöku. Þjónusta. Það er þessi pæling að þú ert þjónustuaðili en það er líka þjónandi forysta, að þú reynir að virkja sem flesta. Þú ert ekki bara einhver maður á toppnum sem tekur allar ákvarðanir og allir eiga að ganga í takt við, sem er pýramídi. Við byggjum flokkinn alltaf upp svona, t.d. í nefndinni þá eru formenn ekki í meirihluta, þeir hafa ekkert úrslitavald, það eru fjórir sem koma úr stjórninni sem eru í meirihluta. Í framkvæmdastjórn mynda þeir sem koma úr stjórninni sem er áttatíu manns líka meirihluta. Fólkið er auðurinn okkar, þessi flokkur er ekki stofnaður um einhverja einn eða tvo, hann er stofnaður sem hópur. Núna er það verkefnisstjórnunarverkefni okkar að reyna að virkja þetta fólk og fá sem mest út úr því. Öfugur pýramídi endurspeglar þetta. Til þess að vera þjónandi foringi þarftu að tileinka þér ákveðna auðmýkt, góðir hlutir gerast ef þú reynir að eigna þér ekki heiðurinn. Það á að dreifa heiðrinum og láta sólarljósið skína á sem flesta.
Hvort finnst þér flokkurinn einkennast af kjarn- eða margræði?
Hann á að einkennast af margræði en það er líka verkefni því að það er mikil samkeppni um athygli. Það er núna þingflokkur á launum að vinna að stjórnmálum frá degi til dags og það er auðvitað tilhneiging til þess að flokkurinn fari að hverfast eingöngu um þingflokkinn. Það þarf að vinna gegn þessu, þess vegna er svo mikilvægt að bjóða fram í sveitarstjórnir til þess að fá einhverja aðra stoð inn. Nú er komið fólk þar líka sem er að vinna um allt land. Það er mikilvægt að ráða framkvæmdastjóra sem hefur það verkefni að reyna að virkja fólk því við í þinginu viljum oft bara gleyma okkur í einhverju lagafrumvarpi og höfum kannski ekki tíma til að einbeita okkur að þessu. Þannig flokkurinn á að einkennast af margræði en það er verkefni að láta það gerast vegna þess að kjarnræði er alltaf tilhneigingin.
Hvernig hafið þið hugsað ykkur að gera fólki auðveldara að vera umhverfisvæn?
Það er rosalega mikilvægt á sveitarstjórnarstiginu. Við getum gert svo miklu betur sem þjóðfélag í endurvinnslu og í að reyna að gera umhverfisvænan lífsstíl einfaldari, auka upplýsingar til fólks um hvað er umhverfisvæn vara. Svo geta ríkið og sveitarstjórnir keypt inn vistvænt, það er komið mjög skammt á veg á íslandi. Við erum náttúruverndarflokkur en umhverfismál á Íslandi hafa kannski aðeins of mikið fjallað um náttúruvernd. Ég brenn alveg fyrir því en þessi deila um virkjanir eða vernd hefur verið rosalega umfangsmikil og hún er mikilvæg. Við erum klárlega verndarhyggjumegin en það þarf líka að fókusera á allt hitt, eins og sóun. Við erum núna t.d. með tillögu um að fara í aðgerðir til að minnka matarsóun á Íslandi. Íslendingar hafa einhvernveginn alltaf litið á sig sem allsnægtaþjóðfélag, að það sé bara allt til alls, nóg af vatni, fullt af landi og við höfum ekkert spáð mikið í þetta. Fyrir vikið erum við eitt mesta sóunarsamfélag veraldar, það þyrfti ellefu jarðir til að sinna neyslu heimsins ef allir væru eins og Íslendingar. Við erum alls ekki sjálfbær. Það er samt líka rosa mikið sem þarf að gera ríkismegin.
Hvernig hyggist þið auka útflutning en vera umhverfisvæn á sama tíma?
Við munum alltaf þurfa að ferðast til og frá með fólk og vörur frá Íslandi og það eru náttúrulega svo mörg samfélög háð flutningum. Ég er líka þeirrar skoðunar að þegar það myndast mikil þörf og ákveðnir hlutir fara á ystu nöf þá vinna vísindamenn og markaðurinn saman og finna lausnir. Ég held að vísindaleg þekking og framþróun sé í veldisvexti núna. Ég held að nákvæmlega eins og þegar varð ljóst að allir ísskápar hérna á Vesturlöndum voru að skemma ósonlagið var fundin upp ný tegund af ísskáp sem skemmir ekki ósonlagið. Flugvélar verða sparneytnari, maður verður að stóla á það. Bílar hafa orðið það mjög mikið. Mér finnst spennandi að Ísland gæti verið án jarðefnaeldsneytis og það að það sé möguleiki en ekki bara fantasía. Eins líka er ævintýraleg framþróun í sólarorku, vindorku, sjávarorku, nýrri tegund orkugjafa sem munu gjörbreyta öllu þessu landslagi. Það er líka það sem við segjum, við erum ekki umhverfisverndarsinnar í merkingunni að við viljum skipa öllum, við viljum líka hvetja markaðinn, vísindamenn og almenning til að fara fram á að breytingar verði. Ef bensín væri mun ódýrara en metan þá væri það slæmt. Við reynum að nota hvatana til að fá fólk inn í umhverfisvænni kosti. Það sem mér finnst jákvætt er að þetta er að gerast, t.d. bara það að stafrænar myndavélar komu í stað filmumyndavéla var rosalega mikið umhverfismál því filmumyndavélar eru með kvikasilfri sem fer út í umhverfið við förgun,það vandamál tilheyrir sögunni. Þetta verðum við að leggja áherslu á, samvinnu háskólasamfélagsins, vísindamanna, fyrirtækja og markaðarins við að finna umhverfisvænar lausnir við hlutum sem við þurfum að hafa og eitt af því eru flutningar. Það er mjög mikilvægt að horfa alltaf á heildarmyndina. Ef á að meta hvort framleiðsla innlendra matvæla sé umhverfisvæn þarf að skoða heildarmyndina, er verið að flytja inn tæki, eru þau að brenna jarðefnaeldsneyti, er verið að flytja inn áburðinn, hvernig er hann framleiddur. Oft kemur heildarmyndin kannski ekkert sérstaklega vel út umhverfislega séð og væri kannski betra að flytja þá inn matvæli og flytja þá út eitthvað annað, lithium batterí til sólarorku eða eitthvað svona sem við getum búið til. Æj ég veit það ekki nú er ég að hugsa upphátt bara. En ég held við þurfum alltaf að hafa útflutning. Við þurfum að flytja það út sem við gerum best, það þarf að skoða öll svið með það í huga hvort við séum að sóa ekki bara umhverfinu heldur peningum, hæfileikum og tíma eða ekki. Við eigum að reyna að hanna þjóðfélagið þannig að allir geri það sem þeir gera best. Það getur vel verið að það gangi ekkert sérstaklega vel fyrir okkur að framleiða sumar tegundir af matvælum. Það virðist vera að við þurfum að borga með því. Því fleiri sem fá tækifæri til þess að gera það sem þeir gera best því betra er þjóðfélagið og þá flytjum við líka út það sem við fáum best verð fyrir sem er hámarks nýting á útflutningi.
Hvernig hyggist þið gera skattkerfið réttlátara og auðskiljanlegra?
Mér finnst stundum eins og Ísland þurfi að fara í pásu í eitt ár og allir íhugi bara hvað eigi að gera við öll þessi kerfi vegna þess að þetta er allt of mikið í bútasaumi og reddingum eins og er. Mér finnst að það eigi að vera frekar einfalt virðisaukaskattskerfi, mætti alveg vera tvö þrep, en það eiga að vera frekar fáar undanþágur í því og almenna reglan að allir borgi bara þennan virðisaukaskatt sem er kannski 21-22%. Ríkið ætti almennt að sækja tekjur sínar í gegnum tekjuskatt en ekki seilast í tekjustofnanir eins og innritunargjöld í framhalds- og háskóla þar sem er verið að taka peningana bakdyramegin inn í ríkissjóð, mér finnst það ekki réttlátt. Frekar ætti þá að taka bara beint af tekjuskatti. Svo finnst mér líka, og við þurfum að halda vel á spöðunum, að Íslendingar geti fengið meiri tekjur af auðlindum sínum. Ég held að sjávarútvegurinn geti skilað meiru í ríkissjóð, sem og ferðamannaiðnaður sem byggir á auðlind, náttúran sem er takmörkuð auðlind vegna þess að hún getur eyðilagst af ágangi, og orkuauðlindin sem skilar allt of litlum arði miðað við verðmætin, það á ekki að selja hana ódýrt.
Hvaða nýju hugmyndir hafið þið um skólakerfið? Hvernig hyggist þið auka sveigjanleika og valkosti?
Skólamál eru mikið rædd í Bjartri framtíð, það eru margir kennarar í okkar röðum og margir sem hafa virkilegan áhuga á skólamálum, kannski líka vegna þess að að margir eru í skólum eða eiga börn í skólum. Okkur finnst að það sé hægt að nýta hæfileika, tíma og peninga betur í skólakerfinu og ég held að stytting námsins á bæði grunnskóla- og framhaldsskólastigi væri skref í þá átt ef það væri algjörlega tryggt að peningarnir sem spöruðust við það yrðu nýttir aftur í skólakerfið, bætta þjónustu. Þá myndu stúdentar útskrifast á sama aldri hér og víðast hvar annarsstaðar, það væri almenna reglan. En það þarf að vera tryggt að þetta sé ekki gert bara til þess að fá meiri pening í ríkissjóð til þess að gera eitthvað annað og eftir stöndum við með styttra nám og verri þjónustu. Það væri hægt að bæta námið, tækjakost og ýmislegt með þeim sparnaði sem þarna fengist í rekstri. Ég held að þetta sé ein stærsta aðgerðin til að nýta tíma, hæfileika og peninga sem best í skólakerfinu, ef það er vel gert. Með sveigjanleikann, það er mikið framboð af allskonar námi en ég spyr mig er það sveigjanleiki meðan það er í lögum að allir þurfi að standast kröfur í stærðfræði, ensku og íslensku? Ég þekki svo mörg dæmi um einhverja sem falla í einhverju af þessu og eru þá utan veltu. Ég velti því fyrir mér hvort þetta sé raunverulegur sveigjanleiki? Að það sé ekki boðið upp á meira námsframboð þar sem þetta eru ekki hindranirnar. Ég held að við verðum að vera opin fyrir því að útskrifa pípara með málvillum, að fá fólk þangað sem það hefur hæfileika, að það fái tækifæri til að mennta sig í því. Það getur verið skynsamlegt að hafa einhverjar grunnkröfur á einhverju stigi sem við erum nokkuð sannfærð um að sé hægt að koma fólki í gegnum, að það viti lágmarks hluti. En svo þarf skólakerfið að taka hvern og einn og finna honum stað samkvæmt hæfileikum sínum. Mér finnst sorglegt að sjá þegar skólakerfið reisir svoleiðis fólki hindranir og það endar utan veltu, mér finnst við mega vera róttækari í þessu. Ég held það þurfi að vinna svolítið í sveigjanleikanum, mér finnst óþarfa hindranir vera til staðar. Samt finnst mér skólakerfið vera mjög gott svo ég haldi því til haga og þetta sé alveg verkefni sem virkilega er hægt að leysa.
Hvaða þýðingu hefur Björt framtíð fyrir þér?
Mikla, bara mjög mikla. Þetta er eitthvað sem ég tók þátt í af heilum hug og miklum krafti í að stofna. Ég held að Björt framtíð hafi mjög mikið hlutverk í stjórnmálunum, við nálgumst stjórnmál öðruvísi. Það má alveg einhver flokkur vera stofnaður 2012 og lifa. Það er nóg af þeim sem eru stofnaðir 1916 einhverntímann í gamladaga vegna allskyns ástæðna. Það má alveg vera á sviðinu flokkur sem er stofnaður af yngri kynslóðum. Ég held þetta sé svolítið x-kynslóðin og y-kynslóðin að fara í stjórnmál, við viljum gera það eftir okkar höfði, ekki samkvæmt gömlum reglum. Við sjáum margt sem er slæmt í stjórnmálum sem við viljum breyta og ég held að okkar hugsjónir eigi mikið erindi og þeim þarf að vera haldið á lofti. Ég held það hafi mikla þýðingu að Björt framtíð lifi.
Hvaða væntingar hefurðu til framtíðar Bjartrar framtíðar?
Ein ástæðan fyrir nafninu voru niðurstöður könnunar sem gerð var meðal háskólastúdenta um það hversu margir höfðu íhugað það að flytja til útlanda varanlega og vera þar, þær voru eitthvað í kringum 60%. Þá hugsuðum við að þetta væri verkefnið í stjórnmálum, að minnka þetta hlutfall, að reyna að auka trú ungs fólks á því að hér sé gott að vera og hér viljirðu vera, að framtíðin sé björt með verkefnum. Að skapa þá trú fólks, þannig við létum flokkinn heita í höfuðið á aðalverkefninu. Björt framtíð, basic.